Ons team van economen heeft de nieuwste Atradius Economic Outlook gepubliceerd. Zij wijzen op recente economische crises, van de financiële crisis van 2008 tot de economische gevolgen van de Covid-19-pandemie, de impact van de Russische invasie in Oekraïne en de Amerikaanse handelsoorlog. Tegen deze achtergrond vragen zij zich af of de afsluiting van de Straat van Hormuz na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran wijst op een nieuwe economische omwenteling en zelfs op de mogelijkheid van stagflatie. Kortom: staat de wereld voor een nieuwe, volledige wereldwijde economische crisis?
Hun antwoord is een voorzichtig ‘nee’. Zij leggen uit dat de wereldeconomie over het algemeen in betere staat verkeert dan na de pandemie, of zelfs na de invasie van Oekraïne. Bovendien is de Straat van Hormuz weliswaar niet volledig open voor vrij varend scheepverkeer, maar er is wel sprake van beperkt verkeer en er vinden vredesbesprekingen plaats, hoe fragiel en op de proef gesteld deze ook mogen zijn.
De energieprijzen stegen fors na de verstoring van de Straat van Hormuz, maar vielen sinds de wapenstilstand gedeeltelijk terug. Toch blijft de volatiliteit groot. Deze volatiliteit heeft ongetwijfeld overal zijn weerslag op de portemonnee van consumenten en de kapitaalreserves van bedrijven, de impact wordt voorlopig echter in de hand gehouden door de AI-boom, tariefplafonds en aanhoudende fiscale steunmaatregelen van overheden in verschillende regio’s.
De groei van de wereldhandel zal dit jaar naar verwachting vertragen. De uitdagingen als gevolg van de oorlogen in Iran en Oekraïne en de impact die dit heeft op de beschikbaarheid en prijs van brandstof en grondstoffen liggen hiervan aan de basis.
Interessant genoeg vindt deze vertraging echter plaats tegen de achtergrond van een sterker dan verwacht 2025 en aanhoudende vraag naar AI-gerelateerde goederen. De groei in 2025 werd grotendeels aangedreven door vooruitlopende aankopen vóór de invoering van de invoerheffingen, en we zullen dit jaar een onvermijdelijke vertraging zien doordat bedrijven hun voorraden opmaken voordat ze weer handel gaan drijven.
De handel groeide vorig jaar met 4,6%. Het is onwaarschijnlijk dat de handelsgroei dit jaar de 2% zal halen, waarna deze zich in 2027 licht zal herstellen tot ongeveer 3%.
Onze economen voorspellen dat de mondiale bbp-groei zal vertragen van 3,0% in 2025 tot 2,4% in 2026, om vervolgens in 2027 weer aan te trekken tot 3,1%. De vertraging is grotendeels te wijten aan de oorlog in Iran en de afsluiting van de Straat van Hormuz, wat heeft geleid tot een sterke stijging van de energie- en meststofprijzen.
De impact is echter beperkt. De ernst ervan wordt grotendeels getemperd door de AI-boom, met name in de VS, evenals door maatregelen die voorkomen dat de handelsoorlog escaleert en door tekenen dat de Straat van Hormuz weer zal worden opengesteld.
Uiteraard is de bbp-groei niet overal gelijk. Geavanceerde economieën worden geconfronteerd met het vooruitzicht van een tragere groei dan opkomende economieën. De bbp-groei voor geavanceerde economieën zal naar verwachting afnemen tot 1,5%
in 2026, van 1,9% in 2025, alvorens te verbeteren tot 2,0% in 2027. De uitdagingen voor de eurozone omvatten onder meer de afhankelijkheid van geïmporteerde energie en een zwakkere groei in de verwerkende industrie. Het Verenigd Koninkrijk en Japan worden gehinderd door een lager vertrouwen en begrotingsbeperkingen.
Daarentegen blijven opkomende economieën de drijvende krachten achter de wereldwijde bbp-groei. Toegegeven, deze groei is gematigder dan in voorgaande jaren, maar niettemin wordt voor dit jaar een groei van 3,7% voorspeld en voor volgend jaar 4,2%. India is de snelst groeiende economie.
Het grootste risico waarmee de wereldeconomie momenteel wordt geconfronteerd, ligt in de Straat van Hormuz. Het basisscenario van dit rapport gaat uit van een geleidelijke heropening van de Straat te midden van vredesbesprekingen, ook al lijken deze momenteel bijzonder fragiel.
In een negatief scenario zou het conflict echter opnieuw escaleren en zou de Straat gesloten blijven, in ieder geval tot en met het vierde kwartaal van dit jaar. Dit zou opnieuw leiden tot hogere prijzen voor olie en gas, evenals voor belangrijke grondstoffen die van invloed zijn op producten zoals kunstmest.
Tegen de achtergrond van stijgende prijzen zouden consumenten hun uitgaven inperken of uitstellen, en zouden centrale banken het monetaire beleid wellicht moeten aanscherpen in een poging de inflatie te beteugelen. Uiteindelijk zou dit kunnen leiden tot een ‘stagflatie-plus’-scenario, waarbij de wereldeconomieën opnieuw in een recessie terechtkomen.
De overheidsuitgaven zijn in veel markten gestegen, nu regeringen maatregelen nemen om de gevolgen van stijgende energieprijzen op te vangen. Dit heeft echter onvermijdelijk een domino-effect op de overheidsschuld. België is een van de vier eurozonelanden waarvan wordt verwacht dat ze eind 2027 een schuldquote van meer dan 100% van het bbp zullen hebben. Naast België behoren ook Griekenland, Frankrijk en Italië tot de ‘100%-plus-club’. Veel hangt dan ook af van wat er de komende zes maanden in de Straat van Hormuz zal gebeuren.
De bovenstaande vragen geven een eerste beeld van de belangrijkste economische risico’s voor 2026 en 2027. Maar de volledige Economic Outlook gaat dieper in op de onderliggende aannames, regionale verschillen en mogelijke scenario’s als de spanningen opnieuw escaleren.
Voor bedrijven die internationaal actief zijn, afhankelijk zijn van energie of grondstoffen, of hun kredietrisico’s beter willen inschatten, biedt het rapport waardevolle context om vooruit te kijken.
________________________________